Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą? Pamiętaj o testamencie!


Prowadząc własną działalność gospodarczą, codziennie musisz podejmować wiele decyzji. Jak zarobić na ZUS? Jak zdobyć nowych klientów? W jakiej kolejności opłacić faktury i podatki? Czy wśród decyzji do podjęcia znalazłoby się miejsce na tą bardzo ważną, często zaniedbywaną, odpowiadającą na pytanie: co stałoby się z firmą, gdyby nagle Cię zabrakło?

W naszym kraju aż 3 miliony osób prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą - to prawie ¼ wszystkich pracujących (wg danych GUS, w 2018 r. w Polsce pracowało ponad 16 milionów osób). Choć tak zwany work life balance, czyli zachowanie równowagi między życiem prywatnym a pracą, jest bardzo cenną wartością, istnieje coś, co bezwzględnie wpływa na oba te obszary: śmierć. Dlatego prowadząc firmę, musisz się zastanowić, co stanie się z twoim przedsiębiorstwem w razie gdyby Cię zabrakło. Warto zadać sobie kilka podstawowych pytań:

  1. Czy chcę, aby w razie mojej śmierci firma nadal działała? A może uważam, że powinna przestać istnieć?
  2. Jeśli zechcę, aby firma działała nadal, kto powinien się nią zająć? Czy znam odpowiednią osobę?
  3. Jeśli znam taką osobę, w jaki sposób mam przygotować ją na ewentualność przejęcia firmy? Już teraz wtajemniczać w sprawy firmy, czy też liczyć na to, że w razie czego poradzi sobie sama?
  4. Czy mam wizję tego, jak powinna wyglądać firma po mojej śmierci? Czy chcę zostawić po sobie określone wytyczne, kierunki rozwoju, biznesową ostatnią wolę?
  5. Czy moja firma jest przygotowana na w miarę bezproblemowe przejęcie przez inną osobę? Czy mam uporządkowaną dokumentację, jasne procedury, klarowne informacje o zapłaconych i zaległych fakturach oraz o zobowiązaniach wobec innych firm i osób?

Kiedy już znajdziesz odpowiedź na te pytania, warto umówić się na spotkanie z doradcą sukcesyjnym, aby wspólnie zaplanować, jak w przyszłości miałoby wyglądać przekazanie firmy. Możesz oczywiście pójść do notariusza i od razu napisać testament, ale warto wcześniej spotkać się z ekspertem i uzgodnić kilka kluczowych kwestii, w których notariusz nie zawsze może doradzić. Koniecznie musisz porozmawiać z bliskimi, a przede wszystkim z osobą, którą typujesz na ewentualnego sukcesora. Pamiętaj, że nie każdy może się czuć gotowy na podjęcie takiego zobowiązania. Decydując się na napisanie testamentu, pamiętaj, aby w dokumencie zawrzeć jasne wytyczne dotyczące zarówno osobistego majątku, jak i dyspozycje związane z przedsiębiorstwem.

Warto dodać, że jeszcze kilka miesięcy temu, dziedziczenie firmy było praktycznie niemożliwe - majątek przedsiębiorstwa po prostu przechodził na spadkobierców. 26 listopada 2018 roku w życie weszła Ustawa o zarządzie sukcesyjnym. Ma ona umożliwić ciągłość gospodarczą dziedziczonym firmom - także jednoosobowym. Każda firma rodzinna wpisana w CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) może liczyć na udaną sukcesję. Ustawa likwiduje bowiem bariery prawne przy sukcesji jednoosobowych działalności gospodarczych.

Formalności spadkowe i urzędowe trwają miesiącami, co powoduje paraliż przedsiębiorstwa po śmierci właściciela i w efekcie często do jej upadku. Dlatego tak ważne jest jasne określenie, kto dziedziczy po przedsiębiorcy, w jakim wymiarze oraz kto ma kontynuować jego działalność.